Profilaktyka raka jelita grubego

Rak jelita grubego w Polsce jest drugim co do częstości występowania nowotworem złośliwym u mężczyzn, a trzecim u kobiet. Rocznie stwierdza się około 15 000 nowych zachorowań, około 10 000 osób umiera. W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zachorowań.

Na powstanie i rozwój raka jelita grubego wpływają m.in. czynniki genetyczne, środowiskowe. Palenie papierosów, brak regularnej aktywności fizycznej, dieta bogata w tłuszcze zwierzęce i czerwone mięso, uboga w warzywa, owoce sprzyjają rozwojowi raka.

Do stanów przedrakowych w jelicie grubym zalicza się polipy, zespoły polipowatości rodzinnej, nieswoiste choroby zapalne jelit.
Objawami są: zmiana rytmu wypróżnień, krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, stolce ołówkowate, anemia, osłabienie, pobolewania brzucha, spadek masy ciała. We wczesnym stadium może przebiegać bezobjawowo.

Najważniejszym badaniem diagnostycznym jest kolonoskopia. Pomocne może być również badanie kału na obecność krwi utajonej, oznaczenie stężenia antygenu rakowo-płodowego (CEA). Kolonoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego polegające na dokładnym oglądaniu jelita grubego „od środka”. W trakcie badania jelita można wykryć m.in. polipy, które są usuwane. Badanie kolonoskopowe u większości osób jest niebolesne. Może powodować wzdęcie, pobolewanie brzucha, parcie.

Rak jelita grubego rozwija się ze zmian łagodnych – polipów, proces ten trwa najczęściej kilkanaście lat. Ani polipy, ani rak we wczesnym stadium choroby zazwyczaj nie dają objawów, dlatego istotą profilaktycznej kolonoskopii jest bardzo wczesne wykrycie i usunięcie polipów, co zapobiega rozwojowi raka. Również stwierdzony we wczesnej fazie rak jest bardzo często wyleczalny. Profilaktyczne badanie kolonoskopowe powinno się wykonać u wszystkich osób po 50 r.ż. bez objawów ze strony przewodu pokarmowego, a u osób, które miały w rodzinie przynajmniej jednego krewnego pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) z rakiem jelita grubego – takie badanie powinno się wykonać po 40 r.ż. Takie postępowanie może zmniejszyć ryzyko powstania raka jelita grubego nawet o kilkadziesiąt procent.

W profilaktyce raka jelita grubego nie zapominajmy o odpowiedniej diecie, regularnej aktywności fizycznej, ale też nie bójmy się wykonania kolonoskopii.

(autor: lek. Paweł Kumor, spec. chorób wewnętrznych, gastroenterolog)