Tragiczne wydarzenia z początku lutego 1944 roku: atak żołnierzy AK na pociąg Wehrmachtu, morderstwo i ekshumacja. [SEO: II wojna światowa, Armia Krajowa, Czarna, Dębica]

Mieszkańcy powiatu, samorządowcy, młodzież szkolna, harcerze i przedstawiciele wielu organizacji oraz instytucji wzięli udział w uroczystościach z okazji 80. rocznicy rozstrzelania 54 więźniów na nasypie kolejowym 2 lutego 1944 roku.

Początków tragicznych wydarzeń z początku lutego należy szukać 31 stycznia 1944 roku, kiedy to żołnierze Armii Krajowej w Czarnej zaatakowali pociąg, którym na urlop jechali żołnierze Wehrmachtu, wracający z frontu wschodniego. Część wagonów udało się wykoleić, doszło do wymiany ognia z Niemcami, których zginęło kilkunastu. Ostatecznie w Czarnej rozległ się świst lokomotywy, która ruszyła w dalszą podróż ciągnąc wagony, które pozostały na torach, reszta została odpięta.

Okupant nie zamierzał sprawy tak zostawić. 2 lutego do Dębicy przywieziono więźniów, którzy ręce mieli związane drutem kolczastym. Pod dębicką cegielnię spędzono cywilów, którzy mieli być świadkami mordu. To miało być dla nich przestrogą przed ewentualnym nieposłuszeństwem lub próbą walki. Ile osób straciło życie? Z opisu zdjęcia, które po egzekucji wykonał Józef Stec widnieje informacja o 53 zabitych. Inne źródła mówią o 54 ofiarach. Niemcy nie pozwolili od razu pochować zamordowanych. Ich ciała kilka dni wystawione były na widok publiczny. To również miało być przestrogą dla Polaków.

Po wojnie w miejscu mordu stanął krzyż i drewniany płotek okalający mogiłę, a w 1958 roku szczątki zamordowanych ekshumowano i zostały przeniesione na cmentarz wojskowy przy ul. Cmentarnej. Pomimo upływu osiemdziesięciu lat od tamtych tragicznych wydarzeń do dzisiaj nie udało się ustalić imion i nazwisk ponad dwudziestu rozstrzelanych. Ci, których wiadomo, że stracili życie 2 lutego 1944 roku to:

• Babicz Jan;
• Babicz Józef;
• Babicz Józef;
• Baran Józef;
• Chojnicki Stanisław;
• Czernik Stanisław;
• Depowski Józef;
• Depowski Stanisław;
• Jagieło Jan ps. Janik;
• Komor Tadeusz ps. Zośka;
• Król Józef;
• Krzywonos Józef;
• Maciołek Kazimierz;
• Matuszkiewicz Stanisław;
• Nowakowski Feliks;
• Paśko Stanisław;
• Podjasek Jan;
• Potrawa Andrzej;
• Przywara Władysław;
• Rachwał Władysław;
• Stachnik Michał;
• Sroka Władysław;
• Szpara Stanisław;
• Szydłowski Ludwik;
• Wasilewski Władysław ps. Halny
• Woźny Andrzej;
• Woźny Franciszek;
• Woźny Jan;
• Woźny Józef;
• Żurek Józef.

Czytaj także: Pijany zatrzymany dzięki reakcji świadka