1 marca 1951 zamordowano Żołnierzy Wyklętych, bohaterów Armii Krajowej obwodu Dębica

Obchodzony dzisiaj, czyli 1 marca, Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych to święto państwowe poświęcone pamięci żołnierzy antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia. Data nie jest przypadkowa - 1 marca 1951 roku w więzieniu na Mokotowie w Warszawie wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość: Łukaszu Cieplińskim, Mieczysławie Kawalcu, Józefie Batorym, Adamie Lazarowiczu, Franciszku Błażeju, Karolu Chmielu i Józefie Rzepce. Dwaj z nich to bohaterowie polskiego państwa podziemnego w latach II wojny światowej, dowódcy Armii Krajowej obwodu Dębica: Adam Lazarowicz i Karol Chmiel. Także Łukasz Ciepliński był z tym obwodem ściśle związany, stał na czele Inspektoratu Rzeszów AK, w skład którego wchodziła Dębica. Oto ich krótkie noty biograficzne.

CIEPLIŃSKI ŁUKASZ (1913-1951). Podpułkownik, inspektor Armii Krajowej w Rzeszowie.
Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie. Od 1936 roku podporucznik 62 Pułku Piechoty w Bydgoszczy. W kampanii wrześniowej walczył m.in. w bitwie nad Bzurą; odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy. Przedostał się na Węgry, skąd po przeszkoleniu wrócił do Polski. Aresztowany podczas przekraczania granicy, zbiegł z więzienia w Sanoku.
Od 1941 roku dowodził inspektoratem rejonowym Podokręgu AK w Rzeszowie, w skład którego wchodził m.in. obwód dębicki. W lutym 1944 roku dowodził atakiem na niemiecki pociąg urlopowy w Czarnej; zginęło wtedy 13 Niemców. Nie licząc bitwy na polanie Kałużówka, była to jedna z największych akcji AK przeciw niemieckim okupantom, przeprowadzona na terenie powiatu dębickiego.  
W akcji Burza (lipiec-wrzesień 1944) dowodził 39 Pułkiem Piechoty Strzelców Lwowskich AK, walczącym w rejonie Rzeszowa.
Po wejściu na Podkarpacie Armii Czerwonej zdecydował o przejściu do konspiracji. Był działaczem Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, w styczniu 1947 r., po aresztowaniach jego kierownictwa, utworzył i stanął na czele IV Zarządu WiN. Jego zastępcą był mjr Adam Lazarowicz. Obaj zostali aresztowani jesienią 1947 r. i zgładzeni w więzieniach UB 1 marca 1951 roku po sfingowanym procesie.
W 2007 r. Łukasz Ciepliński odznaczony został pośmiertnie przez Prezydenta RP Orderem Orła Białego.

LAZAROWICZ ADAM (1902-1951). Komendant dębickiego obwodu Armii Krajowej, dowódca 5 Pułku Strzelców Konnych AK, walczącego w akcji Burza.
Pochodził z Berezowicy koło Zbaraża. W 1919 roku ochotniczo zgłosił się do wojska, walczył w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Został ranny w bitwie pod Chorzelowem w 1920 roku.
Studiował mechanikę na Politechnice Lwowskiej, ukończył jednak studia filozoficzno-historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1931 roku, pracując jako nauczyciel w małopolskich szkołach, został podporucznikiem piechoty w rezerwie. Od 1935 roku kierownikiem szkoły w Gumniskach.
We wrześniu 1939 roku zgłosił się do wojska jako ochotnik, choć z powodu choroby był zwolniony z powszechnego obowiązku obrony. Walczył jako dowódca kompanii piechoty w rejonie Rawy Ruskiej.
Od października 1939 roku działał w Służbie Zwycięstwu Polsce, potem w Związku Walki Zbrojnej. Wiosną 1940 roku został komendantem placówki Dębica ZWZ, zaś w grudniu 1940 r. dowodził już całym obwodem w Dębicy (ps. Klamra). Jego sztab znajdował się w szkole w Gumniskach. W konspiracji awansowany najpierw do stopnia kapitana, a w sierpniu 1944, w czasie akcji Burza, został majorem. Wiosną 1944 roku został zastępcą inspektora Inspektoratu Rzeszów AK.
W czasie akcji Burza, która rozpoczęła się pod koniec lipca 1944 roku, dowodził 5 Pułkiem Strzelców Konnych AK, czyli oddziałami partyzanckimi na terenie powiatu dębickiego. Walczył m.in. na polanie Kałużówka, największej bitwie partyzanckiej na Podkarpaciu.
Po zakończeniu wojny działał w Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość, pełnił funkcję prezesa okręgu rzeszowskiego, potem obszaru dolnośląskiego. W 1947 roku został zastępcą płka Łukasza Cieplińskiego w IV Zarządzie WiN.
Po aresztowaniu w grudniu 1947 r. i trwającym 3 lata śledztwie, został w 1950 roku skazany przez sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego na karę śmierci. Wyrok wykonano 1 marca 1951 roku, po 137 dniach pobytu w celi śmierci. Do dzisiaj nie jest znane miejsce pochowania jego zwłok.
17 września 1992 roku Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego unieważnił wyrok z 1951 roku, uznając, że Adam Lazarowicz działając w WiN dążył do odzyskania przez Polskę niepodległości.

CHMIEL KAROL (1911-1951). Porucznik, dowódca Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej w obwodzie dębickim, ps. Grom.
Urodził się 19 kwietnia 1911 w Zagorzycach k. Sędziszowa Małopolskiego. Absolwent Gimnazjum im. Władysława Jagiełły w Dębicy oraz prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Działał w Stronnictwie Ludowym.
Walczył w kampanii wrześniowej, na szlaku bojowym Ośrodka Zapasowego 6 Dywizji Piechoty od Tarnowa po Lwów.
Od 1940 r. w Związku Walki Zbrojnej (późniejsza Armia Krajowa), pseudonim Katonowicz. Był dowódcą plutonu w Zagorzycach. W 1943 roku otrzymał misję, uzgodnioną ze Stronnictwem Ludowym, że przejdzie do Batalionów Chłopskich (przed wojną był członkiem SL), aby przeszkolić ich oddziały i przygotować do walki zbrojnej. Został komendantem powiatowym Batalionów Chłopskich w Dębicy, przyjął wtedy pseudonim Grom. Po włączeniu oddziałów BCh w struktury Armii Krajowej w kwietniu 1944 r., na mocy podpisanego porozumienia, był drugim zastępcą dowódcy obwodu AK w Dębicy w stopniu podporucznika. Od czerwca 1944 r., gdy Adam Lazarowicz został zastępcą inspektora w Rzeszowie, a w jego miejsce komendantem w Dębicy został Ludwik Marszałek, Karol Chmiel był jego pierwszym zastępcą.
Został ciężko ranny w akcji Burza już w lipcu 1944 r.
Od 1945 działał w WiN, od stycznia 1947 był członkiem jego IV Zarządu Głównego. Aresztowany i sądzony wspólnie z prezesem Łukaszem Cieplińskim i Adamem Lazarowiczem. Wspólnie z nimi skazany w sfingowanym procesie i stracony w więzieniu na Mokotowie 1 marca 1951 roku. Miejsce pochowania ich ciał nie jest znane do dzisiaj.

O obchodach Narodowego Dnia Pamięci o Żołnierzach Wyklętych w Dębicy czytaj tutaj