Lekcja żywej historii na pomniku

Ilekroć jestem w Gdyni zawsze oglądam pomnik poświęcony Gdynianom Wysiedlonym. Pomnik wzruszający swoją prostotą, opowiada historię chwytającą za serce. Ustawiony kilka lat temu przedstawia matkę z dwójką dzieci. Syn ciągnie wózek z częścią dobytku, córka ma na plecach tornister (zapewne z  książkami i zabawkami) i ogląda się za pozostającym w tyle psem. Jedną rękę wyciąga do matki, drugą żegna psa. W oddali siedzi smutny pies, łeb i uszy ma spuszczone. Dziewczynka pewno już nigdy go nie zobaczy.

Zgodnie z zarządzeniem niemieckich władz okupacyjnych z połowy października 1939 roku wszyscy Polacy zamieszkujący Gdynię mieli ją opuścić. Według zarządzenia, wysiedlani musieli pozostawić całe mienie za wyjątkiem podręcznego bagażu, zaś w drzwiach ich mieszkań miały zostać klucze. Nie wolno było zabierać ze sobą zwierząt.

Pomnik stanął w 2014 roku w 75 rocznicę wygnania gdynian. Znalazł się w miejscu, gdzie zmuszani do wyjazdu gdynianie oczekiwali na transport na teren Generalnego Gubernatorstwa (najczęściej w okolice Częstochowy, Krakowa, Kielc i Lublina).

Siła przesłania tego pomnika jest ogromna. Zatrzymują się przy nim przechodnie, fotografują, czytają powiększone obwieszczenie władz niemieckich o wysiedleniu Polaków z Gdyni  i jego tłumaczenie napisane łamaną, niezdarną polszczyzną.

Na cokole pomnika znajduje się prosty napis „GDYNIANOM WYSIEDLONYM”, na walizce niesionej przez matkę niewielka wizytówka z nazwiskami autorów pomnika. Żadne dodatkowe słowa nie są tutaj potrzebne.

Jakże inny jest ten pomnik od tych, które stoją i projektowane są w Dębicy. Także dla tej prostoty i siły wyrazu zatrzymujemy się z Żoną zawsze na dłużej przy tym pomniku w Gdyni.

Na zdjęciu pomnik „GDYNIANOM WYSIEDLONYM”.

Andrzej Janiec