Jak wyglądało wesele w Mokrem, czyli Pogwarki 2025

To był już II Przegląd Gwary Lokalnej w tradycji i obrzędzie domowym Pogwarki 2025. Podczas imprezy, zorganizowanej przez Muzeum Regionalne w Dębicy można było posłuchać dawnej mowy i muzyki, którą prezentowały zespoły i grupy ludowe oraz fragmentów prac uczniów, którzy nadesłali swoje prace na konkurs pt. W domu moich Pra - Dziadków".

Impreza była barwna, pełna humoru, ale i zadymy. Prezentowane były dawne zwyczaje, w tym weselne, rozmowy z izb domowych.

- Przyjechaliśmy do Latoszyna-Zdroju, żebyście Państwo mogli usłyszeć, jak brzmi mokrzańsko gwora. Chciałyśmy wom pokozać, jak wyglądało wesele w Mokrem - mówiła Agnieszka Czapiga ze Stowarzyszenia Łączymy Pokolenia - Mokre Wczoraj i Dziś - więcej patrz niżej.

- Gwarę kojarzymy z Góralami, ze Śląskiem, z Kaszubami, bo rzeczywiście te dialekty są najbardziej wyraziste. Nasza gwara jest gdzieś bardzo daleko za nami, słyszymy ją u najstarszych mieszkańców, u naszych prababć, ale trzeba pamiętać, że przecież gwara kształtowała się po sąsiedzku. I tej gwary było o wiele więcej niż nam się wydaje, bo przecież w poszczególnych częściach naszego powiatu były rzeczy wspólne, ale były też takie drobne sformułowania, które różniły mieszkańców wiosek - powiedział Tomasz Czapla, dyrektor Muzeum Regionalnego w Dębicy.

Jak dodał, celem i założeniem spotkania w Latoszynie Zdroju było uchwycenie chociażby ułamka, skrawka mowy naszych przodków. Po drugie ochronić w najdrobniejszym możliwym stopniu niematerialne dziedzictwo kulturowe, jakim jest mowa.

- No i wreszcie cel metafizyczny – nawiązać więź z naszymi przodkami - podkreślił Tomasz Czapla.

Temu służą Pogwarki 2025, czyli II Przegląd Gwary Lokalnej w Tradycji i Obrzędzie Domowym, wpięty w większy projekt pod nazwą Dom na progu Karpat. Dziedzictwo – Symbole – Archetypy. Obejmuje on także badania terenowe gwary i obrzędów z udziałem szkół i młodzieży szkolnej. Uczniowie spisali wspomnienia swoich babć i dziadków, o tym, jak wyglądało życie w dawnych domach i gospodarstwach, a fragmenty tych prac były prezentowane ze sceny.

W trakcie wydarzenia prezentowały się m.in. Kapela Iskierczanie, Zespół Piesni i Tańca Kłosowianie i Zespół Po Naszemu, który działa w gminie Żyraków, przy Centrum Kultury i Promocji w Żyrakowie od maja 2016 roku - patrz niżej. 

Wystąpiły też Gospodynie z Mokrego, które zaprezentowały tradycje i przyśpiewki weselne, Klub Seniora z Lubziny oraz KGW Dzwonowa i Kapela Jodłowianie.