Abstrakcja? Co to, to przedstawia?

Pocięta na kawałki rzeźba w bazie ZUM

Niedawno Obserwator Lokalny opisywał radość artystki z Krakowa, która po kilkudziesięciu latach odnalazła swoją rzeźbę w Dębicy. Praca jest pokłosiem pleneru rzeźbiarskiego, który w latach 70. został zorganizowany w Dębicy przez Wytwórnię Urządzeń Chłodniczych.

Powstało wtedy kilkanaście abstrakcyjnych rzeźb z metalu. Niestety, część z nich została wyeliminowana z krajobrazu naszego miasta. Podobno były „reliktem socjalizmu” i nie podobały się kościelno-samorządowym władzom miasta.

Taki los spotkał m.in. pracę prof. Antoniego Hajdeckiego, prorektora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Kilkunastometrowa rzeźba stała na obecnym placu Mikołajkowów. Była pracą z abstrakcyjnego etapu twórczości prof. Hajdeckiego. Zaliczanego do bardzo interesującego i wysoko cenionego przez krytykę.

W późniejszych latach prof. Antoni Hajdecki poświęcił się tworzeniu dzieł socrealistycznych. Spod jego ręki wyszedł m.in. pomnik marszałka Iwana Koniewa, wzniesiony w 1987 roku w Krakowie. Pomnik zdemontowano w 1991 i z Krakowa przekazano go do Kirowa w Rosji na prośbę tamtejszej Rady Narodowej.

W trakcie prac nad pomnikiem prof. Hajdecki udzielił wywiadu Gazecie Krakowskiej. Rozmowa była tak groteskowa, że artyści Piwnicy pod Baranami przerobili ją na satyryczną piosenkę. Muzykę skomponował Zbigniew Preisner, śpiewał Jacek Wójcicki.

Wielki jest

Wielki jest!

- W Krakowie mówi się, że pana pracownia

Zmieniła się w muzeum pamiątek z okresu

Ofensywy styczniowej.

Rekwizytów związanych

Z postacią marszałka Iwana Koniewa

- Akcesoria, które zgromadziłem

Pozwoliły mi żyć w klimacie tamtych dni.

Odwiedziłem rodzinę Koniewa w Moskwie,

Żonę - panią Antoninę

I córki marszałka - Maję i Nataszę

Sama ikonografia nie daje takiego materiału,

Który pomógłby twórcy z martwej bryły

Wydobyć człowieka.

Bałem się, aby przy rzeźbieniu

Nie popaść w opowiadanie

Nie stworzyć banalnej rzeźby.

Koniew, Marszałek Koniew

Wielki jest

Wielki jest!

- Żona i córki opowiadały

Że był surowy, jednocześnie łagodny.

Kochał sztukę.

Suma tych wrażeń zaciążyła

Na ostatecznym zmaganiu z bryłą

Na wyrażeniu ruchu, dynamiki.

Mogę powiedzieć sam

Zaprzyjaźniłem się

Z marszałkiem Koniewem.

Albowiem codziennie

Byliśmy obaj w pracowni

On był rzeźbiony, a ja rzeźbiarzem.

Koniew, Marszałek Koniew

Wielki jest

Wielki jest!

- Jakie jest widzenie tego pomnika

Przez pana, jako twórcę?

- Miałem stworzyć pomnik

Z surowego kamienia i brązu,

Który jest chłodny, ale ma temperaturę w sobie.

Tak go ukształtowałem, żeby był bezpośrednio

Związany z ludźmi.

Przede wszystkim rzeźbiłem człowieka.

Z zewnątrz więc jest to marszałek,

Ale w środku jest kawał duszy człowieka.

Koniew, Marszałek Koniew

Wielki jest

Wielki jest!

- Spasiba! Tiszina.

Dobrze mi tu. Widzę wszystko,

Co nad Wisłą dzieje się,

Lecz do domu muszę wracać,

Bo zaczęło dziać się źle.

Lecz do domu muszę wracać,

Bo zaczęło dziać się źle.

Koniew, Marszałek Koniew

Wielki jest

Wielki jest!

Piosenkę można z łatwością odnaleźć w internecie. Natomiast o abstrakcyjnym okresie twórczości Antoniego Hajdeckiego i jego dębickich śladach przeczytać będzie można w niedługim czasie w felietonie Seniora w Obserwatorze Lokalnym.

Andrzej Janiec