Utopia czy rzeczywistość?

Światowy Dzień Środowiska to dobra okazja by zastanowić się nad tym czy i co samorządy mogą zrobić, by znacznie wpłynąć na zmniejszenie zanieczyszczenia otaczającego nas świata. I nie chodzi mi tutaj o punktowe czy akcyjne działania a o podejście strategiczne. Spróbujmy przyjrzeć się dwóm zagadnieniom: samowystarczalności energetycznej i miastom 15-minutowym.

Samowystarczalność energetyczna

Tereny zamieszkałe pochłaniają niemało energii. Miasta może więcej ilościowo, ale tereny mniej zurbanizowane mają do poniesienia koszty związane z dystrybucją energii na większe odległości. Stąd przewijająca się kwestia dążenia samorządów do samowystarczalności energetycznej. Łatwo powiedzieć, trudniej zrobić. Przecież nie będziemy budować elektrowni w każdej gminie? Oczywiście, że nie. Ciekawym praktycznym przykładem jest tu gmina Aras de los Olmos we wschodniej Hiszpanii, gdzie obecnie procentują działania podjęte w 2016 r. Społeczność lokalna opiera się na czterech źródłach energii: energetyce wiatrowej, fotowoltaice, energii wodnej i biogazowni. Pierwsze dwa zależą od warunków pogodowych, ale i tak poczyniono spore inwestycje zapewniające pokrycie części zapotrzebowania. Wykorzystano pobliskie wodospady do stworzenia mikroelektrowni wodnej. I wreszcie zainwestowano w biogazownię.

A jak to wygląda w Polsce? Ktoś się tego podjął? Przykładów nie brakuje. Wiele ośrodków inwestuje w fotowoltaikę, ale to za mało. Nie wszędzie da się też zastosować energetykę wiatrową czy termalną. Stąd miasta największe plany wiążą z transformacją swoich ciepłowni. Ostrów Wielkopolski nawiązał współpracę z okolicznymi gminami i razem będą produkować oraz dystrybuować lokalnie prąd w oparciu o farmę fotowoltaiczną i zmodernizowaną elektrociepłownię (zasilanie gazem, biomasą). Z kolei Starachowice przebudowują ciepłownię w kierunku zasilania jej odpadami komunalnymi, co załatwia dwie sprawy - zależność od węgla oraz problem zagospodarowania części odpadów.

Miasto 15-minutowe

Miasto 15-minutowe to koncepcja urbanistyczna zakładająca, że większość codziennych potrzeb, spraw mieszkańcy mogą załatwić w zasięgu spaceru czy krótkiej przejażdżki rowerowej. Chodzi o zakupy, dostęp do oświaty i inne sprawy komunalne. To oczywiście zakłada zmianę myślenia o zagospodarowaniu przestrzennym miast, projektowaniu infrastruktury różnego rodzaju. Koncepcję popularyzowała mer Paryża, a w teorii rozwijali ją różni eksperci. Wdrażają ją miasta na całym świecie. W Polsce przykładem może być Pleszew, którego władze realizują ideę kompaktowego miasta, gdzie wszędzie jest blisko dzięki dobrze przemyślanej infrastrukturze. To oczywiście praca na lata, bo nie jest możliwe by jak w grze komputerowej przekładać fragmenty miasta jak klocki. Ale by osiągnąć efekt, to trzeba działać już dziś.

***

Fotowoltaiki w Dębicy trochę mamy, z geotermii raczej nic nie będzie a na energetykę wiatrową czy wodną potencjału raczej nie ma. Owszem, MPEC idzie w kogenerację i gazowe źródło energii, ale to za mało i ryzykowne w świetle obecnej sytuacji na rynku energii. O poważnym podejściu do termicznego przetwarzania odpadów nie słyszałem.

Nie widać też by komuś w ratuszu przez myśl przeszła w ogóle sprawa 15-minutowego miasta a przynajmniej nie pokazują tego podejmowane działania w zakresie infrastruktury i gospodarki przestrzennej. Być może obowiązuje wizja Dębicy jako sypialni okolicznych gmin, którą burmistrz cieszył się w jednym z wywiadów telewizyjnych…