Jak odrodził się Sokół w Pilźnie

Wiosną 1994 roku odrodził się Sokół w Pilźnie. Na posiedzeniu Komitetu Rodzicielskiego Szkoły Podstawowej.

Wydarzenia te zostały przypomniane w sobotę podczas sesji popularno-naukowej: Historia i tradycja Sokoła w Pilźnie. Zorganizowana została w ramach Programu Działaj Lokalnie Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, który w naszym powiecie realizuje Stowarzyszenie Dębicki Klub Biznesu we współdziałaniu m.in. z gminą Pilzno.

Kończyła się kadencja Rady Rodziców Szkoły Podstawowej. Jej przewodniczącą była Celina Chorążak. Cała rada odchodziła, bo  dzieci jej członków kończyły naukę w tej szkole.

- Myśleliśmy wcześniej, że będziemy tam wieczni - wspomina Celina Chorążak.

A że wspólnie dobrze im się pracowało, zastanawiali się, co dalej. Zaproponowała, by zająć się odtworzeniem w mieście przedwojennej organizacji.

- I w jednej sekundzie wszyscy powiedzieli: tak, masz dobry pomysł, reaktywujemy Towarzystwo Gimnastyczne Sokół - wspomina Celina Chorążak.

W ten sposób cały zarząd komitetu rodzicielskiego stał się komitetem reaktywowania Sokoła.

Okazją do tych wspomnień była sesja popularno-naukowa: Historia i tradycja Sokoła w Pilźnie, jaka odbyła się w sobotę 22 października. Prowadził ją Piotr Rynkar, dyrektor Szkoły Podstawowej w Dobrkowie.

Ewa Gołębiowska, burmistrz Pilzna nie kryła zadowolenia, że to właśnie konferencje naukowe są elementem świętowania lokalnych jubileuszy.

- To kolejna okazja przypomnienia dziejów miasta - powiedziała, dodając, że Towarzystwo Gimnastyczne Sokół było na przestrzeni tych dziejów i jest kuźnią postaw obywatelskich.

A o genezie powstania towarzystw gimnastycznych w drugiej połowie XIX wieku mówiła prof. Agnieszka Mirkiewicz z Uniwersytetu Rzeszowskiego.

- To Sokół w Pradze [czeskiej] stał się inspiracją dla Sokoła na ziemiach polskich - powiedziała.

Niedługo po nim, w 1867 roku powstał Sokół we Lwowie. Co ciekawe, data ta uznawana jest za początek zorganizowanego sportu w Polsce.

Gniazda Sokole powstawały we wszystkich trzech zaborach, ale najlepsze warunki do rozwoju miały w Galicji; powstało ich to 250. Pełniły cztery funkcje: integracyjną, gimnastyczno-sportową (pływanie, kolarstwo, tenis, lekkoatletyka, strzelectwo, szermierka), kształtowanie świadomości narodowej, kulturalno-oświatową (turystyka, obchodzenie rocznic narodowych, zakładanie chórów, orkiestr, teatrzyków amatorskich).

Sokolanie chcieli mieć swoje sale gimnastyczne.

- Nie mieli podstaw finansowych, ale zadłużali się i te budynki powstawały - powiedziała Agnieszka Mirkiewicz.

Dodajmy, że powstały także w Dębicy i Pilźnie.

Jak przypomniała prof. Mirkiewicz, gdy w 1911 powstał skauting (harcerstwo), to trafił właśnie pod skrzydła Sokoła.

Z biegiem czasu powstawały stałe drużyny sokole, prowadzące rozmaite formy działalności paramilitarnej. Także w Pilźnie.

W Pilźnie Towarzystwo Gimnastyczne Sokół powstało w 1894 roku, o czym przypomniał historyk Zbigniew Mirosławski.

Przypomniał we fragmentach niektóre fakty z dziejów organizacji, jak nieudaną emisje akcji. Ćwiczenia gimnastyczne odbywały się dwa razy w tygodniu, w czwartki i soboty. Powstało boisko, kręgielnia, kort tenisowy.

Ważnym elementem były obchody narodowych świat, na przykład niezwykle uroczyście celebrowano w tamtym czasie 15 października - rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki.

Organizowano wspólne opłatki, powstała czytelnia mieszczańska. Wystawiane były w Pilźnie liczne przedstawienia teatralne, a także pokazy gimnastyczne.

Wielkim wydarzeniem było rozpoczęcie w 1907 roku budowy budynku Sokoła i oddanie go do uzytku w 1908 roku. Podczas poświecenia przemawiał m.in. hr. Rey z Przyborowia. Sztandar dla Sokoła ufundowało społeczeństwo Pilzna.

Sokół w Pilźnie to oczywiście ludzie, przez lata tworzący tę organizację. Podczas wystawy, jaką w sobotę zaprezentowano w budynku Sokoła, zaprezentowane zostały sylwetki dwóch z nich. Aleksander Radoniewicz, nauczyciel szkoły w Pilźnie, przed wybuchem I wojny światowej prowadził szkolenie wojskowej Polowej Drużyny Sokolej. Tytus Bujnowski - burmistrz Pilzna, był w tym czasie także prezesem Towarzystwa Gimnastycznego.

O zmierzchu tej organizacji, zdelegalizowanej po drugiej wojnie światowej, opowiadał Jan Swół, badacz dziejów Sokoła z Dębicy. Koła w Pilźnie, Ropczycach i Dębicy rozwiązane zostały przez władze w 1947 roku.

Konrad Firlej z Rady Odrodzonego Sokolstwa Polskiego mówił o odtworzeniu tej organizacji po 1989 roku. Jak stwierdził, ludzie, którzy czasami mieli niewiele wspólnego  z Sokołem, odpowiedzieli na hasło, że może coś da się dobrego zrobić.

Pytam Celinę Chorążak, czy jest zadowolona z tego, co udało się zrobić w Pilźnie.

- Tak, cieszymy z tego, co już osiągnęliśmy - odpowiada.

W czasie sesji do najważniejszych osiągnięć zaliczyła odbudowę terenu wokół budynku Sokoła, w tym budowę dwóch kortów tenisowych i placu zabaw, czy organizację Święta Rodziny.

- I Zespół Pieśni i Tańca, to nasze ukochane dziecko - powiedziała.

Z kapeli zespołu wywodzi się kapela Do OporÓ, której koncert w budynku Sokoła zakończył sobotnie spotkanie.

Co równie ważne, o wrażenia kulinarne zadbały panie z Koła Gospodyń Wiejskich w Łękach Dolnych.