Był z kwiatów, jest ze zniczy

Krzyż pod pomnikiem smoleńskim

Debata na temat charakteru placu Piłsudskiego w Warszawie została, jak się wydaje, już ostatecznie rozstrzygnięta. Przestrzeń placu została bezdyskusyjnie zagarnięta przez władze państwowe i partię PiS.

Dwa pomniki: prezydenta Lecha Kaczyńskiego oraz ofiar katastrofy smoleńskiej wyraźnie zdominowały plac Piłsudskiego. Stojący u wylotu ulicy Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza pomnik marszałka Piłsudskiego jest zdecydowanie na drugim planie. Także krzyż papieski ustawiony na pamiątkę mszy odprawionej przez Jana Pawła II w 1979 roku nie budzi należytego zainteresowania. Choć to właśnie wtedy papież wygłosił w homilii pamiętne: „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi! Tej ziemi!”. Przez wiele lat na tym miejscu był ustawiany kwietny krzyż, który budził wściekłość komunistycznej władzy.

Największe obecnie emocje budzi pomnik ofiar katastrofy smoleńskiej, nazywany nie bez powodu schodami smoleńskimi, gdyż wysoka czarna bryła w kształcie nawiązuje do trapu samolotowego.

Pod tym pomnikiem odbywają się tzw. miesięcznice smoleńskie. Oficjalne delegacje składają wieńce i wiązanki kwiatów. Często także pod pomnikiem ustawiany jest z biało-czerwonych zniczy krzyż.

Maria Czaputowicz-Głowacka z Uniwersytetu Warszawskiego wydanie zgody na wzniesienie obu pomników na placu Piłsudskiego przez wojewodę mazowieckiego z nadania PiS nazwała „skomplikowaną konstrukcją formalno-prawną” podjętą „wbrew opinii władz miasta”.

Na placu Piłsudskiego stale są obecni policjanci. Czujnie obserwują ludzi podchodzących do „schodów smoleńskich”. Historia się powtarza w karykaturze: za komuny milicjanci pilnowali, aby ludzie nie układali kwietnego krzyża, obecnie policjanci pilnują krzyża ze zniczy ustawianego po smoleńskich miesięcznicach.

Andrzej Janiec